Dat de export extreem belangrijk is voor Nederland, is algemeen bekend. Maar dat 30 procent van de werkgelegenheid in ons land direct te relateren is aan de export, weet niet iedereen. “Als je inzoomt op Oost-Nederland, blijken Gelderland en Overijssel verantwoordelijk voor 13 tot 14 procent van de totale nationale export”, aldus Fons de Zeeuw, manager International bij ontwikkelingsmaatschappij Oost NL in Apeldoorn. Vanwege de coronacrisis en de Brexit moeten exporteurs echter alert zijn op hun marktaandeel.

TEKST WILMA SCHREIBER FOTOGRAFIE EVERT VAN DE WORP

Landelijk is de verdeling tussen wederuitvoer (een product komt naar Nederland, wisselt van eigenaar en wordt onveranderd geëxporteerd) en export van Nederlandse producten ongeveer 50-50. “Die wederuitvoer zien we vooral in Noord- en Zuid-Holland en Zeeland, en veel minder in Oost-Nederland. Export vanuit Oost-Nederland betreft dus vooral Nederlandse producten. De hoogwaardige maakindustrie is enorm sterk in Twente, de Achterhoek en zeker ook in de Stedendriehoek. Zo’n 80 procent van de productie is bedoeld voor de export.”

De lockdown in maart bracht een aantal sectoren, waaronder de horeca en de retail, direct in de problemen. De gevolgen voor de maakindustrie werden pas later voelbaar, toen de toeleverketens ontregeld raakten. “De tweede schok is dat orderportefeuilles zich onvoldoende vulden. Vanwege de relatief lange tijd tussen orderintake en leverantie kwam dat niet direct aan het licht. Ik verwacht dan ook een na-ijleffect in de eerste helft van 2021”, stelt De Zeeuw. Hoewel de rijksoverheid diverse instrumenten inzet om de pijn van ondernemers te verzachten, zoals de NOW- en de GO-C-regeling, worden deze in de eerste helft van 2021 waarschijnlijk afgebouwd. “Dat betekent dat de werkloosheid in de Stedendriehoek in die periode behoorlijk zal toenemen.”

Belangrijke buurlanden
Daarnaast moeten bedrijven er rekening mee houden dat Oost-Nederland met name exporteert naar de buurlanden, met Duitsland onbetwist op de eerste plaats, gevolgd door België en het Verenigd Koninkrijk. “Die landen zijn enorm belangrijk voor ons en vormen zowel de kracht als de zwakte van onze maakindustrie. Het betreft ontwikkelde economieën in Europa met een beperkt groeipotentieel, zeker in vergelijking met Azië en Afrika.” Wereldwijd zijn verschuivingen zichtbaar: terwijl de export vanuit Europa in de afgelopen maanden nog steeds krimpt met zo’n 10%, neemt de export vanuit China volgens de UNCTAD juist toe met zo’n 10%. “De totale exportmarkt voor maakbedrijven die in concurrentie zijn met Aziatische maakbedrijven wordt dus kleiner. Bovendien wordt er aan het exportaandeel van Nederlandse exporteurs geknabbeld, omdat bijvoorbeeld Chinese bedrijven eerder uit de lockdown zijn gekomen”, zegt De Zeeuw, die stelt dat de afname van de export per sector verschilt. “De automotive, machines en machinecomponenten hebben het lastig, terwijl ICT-equipment en agrifood niet heel erg hard getroffen worden.”

Exportpromotie in coronatijd is lastig, nu matchmaking events, netwerkevenementen, beursbezoeken en handelsmissies niet mogelijk zijn. Digitaal kan er veel, maar businessdeals sluit je nu eenmaal niet via Zoom. Daarom ontwikkelt Oost NL momenteel het Meet Your Buyer-programma, waarin ondernemers potentiële klanten kunnen ontmoeten. “Hiervoor identificeren we een aantal product-marktcombinaties in Duitsland, België en het Verenigd Koninkrijk en zetten onze netwerken in om contact te leggen met bedrijven met een koopkrachtige vraag naar producten of technologieën waar onze regio sterk in is”, vertelt De Zeeuw. “Vervolgens organiseren we online pitches om kopers en verkopers samen te brengen.”

Pijplijn vullen
Oost NL blijft bedrijven helpen zich in Oost-Nederland te vestigen en hier te investeren. “Dat zijn doorgaans langlopende trajecten, bedrijven beslissen nu eenmaal niet van de ene op de andere dag om zich elders te vestigen”, meldt De Zeeuw. “Ook hier verwacht ik overigens een na-ijleffect. Hopelijk kunnen we vanaf midden volgend jaar weer reizen om de pijplijn opnieuw te vullen. Het zal een druk tweede halfjaar worden voor de acquisiteurs van Oost NL.” De Brexit zal eveneens voor de nodige beweging zorgen, verwacht de Oost NL-manager. “Voor bedrijven waarvoor Europa een belangrijke afzetmarkt is, is het belangrijk om op het continent een vestiging te hebben voor bijvoorbeeld assemblage, om via de EU-vestiging administratieve kosten en mogelijk ook douanetarieven te omzeilen.” Op dit moment is Oost NL met zo’n veertig Britse bedrijven in gesprek en is de eerste landing van een bedrijf in Apeldoorn al begeleid; wellicht volgt een tweede in Deventer. “Verder hebben we ook mooie bedrijven als Picnic en Sligro kunnen helpen bij hun vestiging in de Stedendriehoek. ”

Kijkend naar de toekomst, luidt het advies van De Zeeuw aan internationaal opererende bedrijven: “Blijf je richten op nieuwe marktkansen in het buitenland, anders wordt je exportaandeel afgesnoept door bedrijven uit andere landen. Dus trek alles uit de kast om je exportpositie te verstevigen. Zeker nu. Wij hopen daar met ons Meet Your Buyer-programma aan bij te dragen.”

Oost NL in het kort
Oost NL is de ontwikkelingsmaatschappij van Oost-Nederland. In opdracht van de provincies Gelderland en Overijssel en het ministerie van Economische Zaken en Klimaat versterkt zij de regionale economie. Dit door ondernemers die bijdragen aan maatschappelijke oplossingen duurzaam te laten innoveren, investeren en internationaliseren.

- Advertentie -