Veel in het leven is gebaseerd op toeval, rare wendingen en spontane, ondoordachte beslissingen. Dat geldt voor onze partnerkeuze, die nogal eens tot stand komt door met een slok op in het wilde weg iemand aan te spreken. Of omdat de liefde van je leven zich toevallig bij dezelfde sportclub aanmeldt waar jij al lid van bent. Gelukkig hebben we het vermogen om te geloven dat het zo had moeten zijn, beargumenteerd met termen als het lot en de voorzienigheid. Als de vonk oversloeg op het treinperron, waar je vanwege vertraging in gesprek raakte met degene waarmee je nu alweer jaren lief en leed mee deelt, moet je er niet aan denken hoe je leven eruit zou zien als die trein van toen wel op tijd was gekomen. En dat doen we dan ook niet.

De partnerkeuze laat zich moeilijk plannen, de loopbaankeuze evenmin, maar de maatschappij doet hardnekkige pogingen om jongens en meisjes daartoe te dwingen. Het is lachwekkend hoe dat systeem in elkaar steekt. En hoe nutteloos dat is. Vraag maar na bij vrienden en bekenden, of zoals wij in dit magazine bij mensen die zich laten interviewen over hun carrière. Bijna altijd duikt dat toeval op, of die rare wending, of die spontane, ondoordachte beslissing. Dan hoor je verhalen over een zus die als grap een Sinterklaassurprise in elkaar fröbelde die een advocatentoga moest voorstellen. De broer studeerde economie en is daadwerkelijk advocaat geworden. Of over een vriendengroep van de middelbare school waar iemand geen afscheid van kon nemen. De groep ging studeren in de grote stad en hij besloot mee te gaan, met nauwelijks een idee welke studie hem dan aantrok. Of over een vakantie, waar een studente aan het conservatorium de melodie van haar leven hoorde klinken richting ontwikkelingswerk.

Jongens en meisjes, kinderen nog, worden in het onderwijssysteem gedwongen om rond hun veertiende een beroepskeuze te maken. Een afslag verkeerd nemen, betekent een omweg van jaren, luidt het dreigement. Terwijl – en ik weet dat dit een impopulaire mededeling is – hun hersens pas volgroeid zijn rond het vijfentwintigste levensjaar.

Daarbij moeten ze ook nog eens balanceren op drijfzand adviezen. Van hun ouders die louter hun eigen toevallige keuzes op loopbaanniveau kunnen overzien. Van hun schoolbegeleiders die nauwelijks ooit een bedrijf van binnen hebben gezien, of op basis van arbeidsmarktgegevens die amper kunnen aangeven hoe de kansrijke branches van nu er over vijf jaar voorstaan.

Mijn advies aan de jonge generatie: volg je hart, je hobby’s en je liefhebberijen. Switchen kan altijd nog. Alle generaties voor je hebben dat ook gedaan. Over hoe gemeen het is om je in een keurslijf te dwingen, terwijl de hormonen in je lijf schreeuwen om met heel andere dingen bezig te zijn dan studie en arbeidskeuze hebben we het een andere keer.

Pluisje

- Advertentie -