Een draagbare elektronische neus die aan de adem van patiënten kan ruiken of zij een bepaalde aandoening hebben. Fictie? Zeker niet. The eNose Company in Zutphen werkt al vijftien jaar aan de ontwikkeling van de Aeonose, ooit ontwikkeld voor de politie voor het opsporen van wietplantages, nu voor het diagnosticeren van diverse ziektebeelden. Met de komst van krachtiger computers en artificial intelligence krijgt het bedrijf de wind in de rug.

Op dit moment baseren artsen hun diagnose veelal nog op bloedonderzoek, CT-scans en MRI’s, de adem van patiënten wordt niet gebruikt, terwijl er wel veel informatie in zit. “Sommige ziekten verspreiden een hele specifieke geur. Ook wij dachten in eerste instantie dat we met de elektronische neus alleen longgerelateerde aandoeningen zouden kunnen diagnosticeren, maar ook andere aandoeningen zoals prostaat-, borst- en darmkanker zijn te ruiken”, stelt Henny Oord, oprichter en tegenwoordig CFO van The eNose Company. “In reactie op een ziekte verandert het metabolisme van het lichaam. De adem is als het ware de menselijke uitlaatpijp, waarin je die verandering ruikt.”

Henny Oord:

‘Ook andere aandoeningen zoals prostaat-, borst- en darmkanker zijn te ruiken’

De Aeonose maakt gebruik van metaaloxide-sensoren, vergelijkbaar met sensoren in de automotive industrie die uitlaatgassen moeten detecteren. In de studies van The eNose Company wordt bij patiënten eerst op conventionele wijze een diagnose gesteld en vervolgens blazen zij in de Aeonose om te zien of dit in de adem terug te vinden is. “Zo’n ademprofiel bestaat uit veel data en met behulp van artificial intelligence proberen we daar patronen in te vinden”, verklaart CTO Jan Willem Gerritsen. “Als straks het algoritme klaar is, kun je er een onbekend ademprofiel doorheen sturen en krijg je meteen de diagnose terug. Het trainen van de Aeonose is het lastigst, dat kost veel tijd. Hij moet leren ziekten te herkennen, net als een baby geuren leert onderscheiden. En voor elke aandoening is een nieuw algoritme nodig.” De besturingsen communicatiesoftware en software voor data-analyse ontwikkelt The eNose Company in eigen beheer. Bij de opslag van de ademprofielen wordt nauw samengewerkt met het IT-bedrijf Auxzenze.

Enorme besparingen
Inmiddels heeft The eNose Company zo’n honderd neuzen in het veld staan, in Europa, de VS en Azië. Die richten zich parallel op een groot aantal aandoeningen, van tuberculose tot allerlei soorten kanker, longembolie en de analyse van wondvocht. Bij sommige aandoeningen verloopt het vermarkten van de Aeonose succesvol, bij andere staat het businessmodel rond die aandoening soms in de weg. “De Aeonose kan enorme besparingen voor de gezondheidszorg opleveren. Maar als een ziekenhuis net een nieuwe CT heeft aangeschaft, is het geen aantrekkelijke optie, want dan wordt die CT minder gebruikt. Het zorgstelsel in Nederland kent wat dat betreft perverse prikkels”, aldus André Elands, CEO van The eNose Company. “Daar staat tegenover dat ons land dankzij het hoge kennisniveau zeer geschikt is om onderzoek te doen en nieuwe medische technologie te ontwikkelen.”

Als onderzoek moeilijk of duur is of wanneer operaties nodig zijn om de diagnose te stellen, is het een ander verhaal. “Als je daar dan een eenvoudige ademtest tegenover kunt zetten, staan medisch specialisten beslist open voor de Aeonose. Neem schildklierkanker, waarbij in 60 tot 80 procent van de gevallen geopereerd wordt en de arts daarna pas zeker weet of iemand kanker heeft of niet. En omdat de schildklier deels wordt weggehaald, moet de patiënt sowieso de rest van zijn leven medicijnen slikken. Dan helpt de Aeonose de kosten te verlagen en dan zie je ook dat de hele beroepsgroep het apparaat omarmt”, vertelt Elands. “En omdat de onderzoeksmethode non-invasief is, heeft de patiënt er ook baat bij. Het maakt nogal wat uit of je vijf minuten rustig door een apparaat moet ademen of dat je een operatie moet ondergaan, die misschien niet nodig was. Dan kiezen mensen toch voor het eerste, zeker als het resultaat even goed is. Bovendien is zo’n schildklieroperatie niet zonder risico’s.”

André Elands:

‘De Aeonose kan enorme besparingen voor de gezondheidszorg opleveren’

Op dit moment vinden klinische studies plaats in diverse ziekenhuizen, waaronder Medisch Spectrum Twente, Ziekenhuisgroep Twente, Bernhoven, Isala en Radboudumc, en worden de voorbereidingen getroffen om de markt op te gaan. “We kijken nu waar we tegenaan lopen om de Aeonose straks beter te kunnen integreren in alle ziekenhuizen. Langzamerhand komen we in de fase dat we alles op alles moeten zetten om het ook goed uit te rollen”, zegt Oord. The eNose Company werkt daarbij aan verschillende indicaties, maar is terughoudend met claims daaromtrent. “Pas als we met validatiestudies keihard kunnen bewijzen dat we verschil vinden in de ademprofielen van zieke en gezonde mensen, en we erover gepubliceerd hebben in medische vakbladen, maken we er melding van op onze site.” In september dit jaar ontving The eNose Company ruim 1,2 miljoen euro subsidie van OP Oost om de Aeonose gereed te maken voor de uitrol. Hiervoor worden de ademprofielen van 2.000 mensen geanalyseerd om te komen tot een betrouwbare ademtest voor de aanwezigheid van een maagbacterie.

Jan Willem Gerritsen:

‘Nu begint bij iedereen door te dringen dat artificial intelligence werkt’

Gigantisch lang traject
Het opzetten van een medische start-up is niet eenvoudig. “De hardware moet CE-gecertificeerd worden en je bedrijf ISO-gecertificeerd, dat zijn lange, intensieve trajecten. Ook het invoeren van de uitslag van de ademtest in het Elektronisch Patiëntendossier is nog een punt in verband met de privacy, technisch is het niet zo moeilijk”, aldus Gerritsen. “Het traject om een product op de markt te brengen, duurt gigantisch lang. Je moet niet denken dat dat binnen drie jaar lukt. Dat heeft te maken met de vele stakeholders – overheid, zorgverzekeraars, ziekenhuizen, medisch specialisten en patiënten – die naar elkaar kijken als het gaat om wie de eerste stap durft te zetten.” Het advies van de heren luidt dan ook: als je de medische wereld niet kent, begin er dan niet aan of zoek iemand die die kennis en connecties wel heeft. “Je raakt makkelijk gefrustreerd in deze sector. Vandaar ook dat medische start-ups hun bedrijf vaak verkopen aan het buitenland. Dat betekent dat innovaties vertrekken, een gemiste kans voor de BV Nederland.”

In sommige landen – waar medisch specialisten in dienst zijn van het ziekenhuis, dat rekeningen rechtstreeks indient bij de overheid die deze vergoedt – is het een andere kwestie. “Als een nieuwe diagnosemethodiek kwalitatief beter of goedkoper is, gaan ze het morgen doen. In Zweden en Finland werd de Aeonose dan ook direct omarmd. Dat is nu onze strategie: zorgen dat de indicatie goed loopt in andere landen, dan kan Nederland niet achterblijven. En waar in eigen land aan ons getrokken wordt, zoals bij schildklierkanker, gaan we van harte mee”, stelt Oord. De Aeonose is een geheel nieuwe technologie en vijftien jaar geleden was het moeilijk deze geaccepteerd te krijgen. “Nu begint bij iedereen door te dringen dat artificial intelligence werkt. Destijds waren computers nog niet krachtig genoeg, nu wel. We leren elke dag bij”, zegt Gerritsen.

The eNose Company wordt gefinancierd met eigen geld, crowdfunding, private investeerders en DT Ventures. “Dat is een grote investeerder die kan meedenken en je meer tijd gunt voor grote omwentelingen. Die power hebben we achter ons staan”, zegt Oord. “Inmiddels zijn ook diverse maatschappen van medisch specialisten ervan overtuigd dat dit de nieuwe diagnostiek wordt.” Verder werkt The eNose Company samen met gerenommeerde partijen zoals Harvard, Mayo Clinic en MD Anderson Cancer Center in de VS, alle academische ziekenhuizen in Nederland en een aantal buitenlandse ziekenhuizen. Na de uitrol van de eerste indicatie voor schildklierkanker in Nederland, start The eNose Company in parallelle trajecten met andere aandoeningen. Oord: “In 2020 gaan we met het ministerie van VWS om tafel voor een vervolgonderzoek naar darmkanker. Daarnaast zijn we bezig met bedrijven in Finland en de VS om ook daar ons product te vermarkten op basis van licenties, want die markt is toch weer heel anders. Daar liggen kansen, waar hard aan ons getrokken wordt.”

- Advertentie -