Vijf deskundigen nemen in de laatste uitgave van het jaar traditioneel de uitdaging aan om zich aan voorspellingen te wagen. Uit de signalen die zij uit de markt opvangen, filteren zij hun verwachtingen voor de economische trends in 2017. Daarbij overheerst optimisme.

“Wij praten uiteraard met veel ondernemers,” vertelt accountant Martin Zwiers, partner van De Jong &Laan. “Tijdens die gesprekken valt op dat het sentiment bij veel van hen positief is. De meesten zijn weer bezig met strategie en beleid gericht op de toekomst, waarbij in veel gevallen innovatie de rode draad vormt.”

“Het sentiment is zeker beter geworden,” reageert Ronald van Wetering, bij de Rabobank verantwoordelijk voor zakelijke klanten in Noord- en Oost Achterhoek. “Er wordt meer geïnvesteerd. Dit jaar kregen we een dubbel aantal investeringsvragen binnen ten opzichte van 2015. We hebben die nagenoeg allemaal toegekend. Overigens wel veel meer dan voorheen in gezamenlijkheid met andere partijen. Het stapelen van financieringen is echt een ontwikkeling die zich doorzet.”

Martin Zwiers: “Zachtjesaan komt het echte ondernemerschap weer terug. Ondernemers durven weer initiatieven te nemen. Je ziet alleen dat bij bedrijven die de crisis ternauwernood overleefd hebben, de waan van de dag nog wel overheerst. Die moeten nu oppassen dat ze de boot niet missen. Want hun concurrenten innoveren wel en willen groeien.”

Ronald van Wetering: “Zonder innovatie is er geen toekomst. Dat roep ik al jaren. Ik constateer dat kleinere mkb-bedrijven daar nog te weinig aandacht voor hebben. Terwijl de impact van allerlei disruptieve bewegingen enorm is. Kijk naar het effect van ‘Uber’ op de taxiwereld, of het effect van Airbnb op de hotelbranche. Ondernemers mogen daar de ogen niet voor sluiten.”

Digitalisering
“Duurzaamheid, innovatie en technologie blijven de belangrijkste trends,” stelt Gerard Bernhards, directeur bedrijven voor de Stedendriehoek en omstreken bij ABN AMRO. “De digitalisering zet fors door. Waarbij duidelijk is dat ict bij bestaande bedrijven voornamelijk dient ter ondersteuning om sneller en efficiënter te kunnen werken. Terwijl bij nieuwe bedrijven de ict centraal staat. Binnen diverse sectoren leidt dat tot kansen en bedreigingen. Neem bijvoorbeeld de retail. Het assortiment van Coolblue is vergelijkbaar met de producten die V&D verkocht. Ook de doelgroep van kopers was vergelijkbaar. Maar terwijl Coolblue succesvol is, bestaat V&D niet meer. De digitalisering levert dus zowel winnaars als verliezers op. Ook in groeiende sectoren.”

Ronald van Wetering: “In het verleden gold de wetmatigheid dat als het in een sector goed ging, de meeste bedrijven in die sector ook floreerden. Dat is veranderd. In de toekomst worden de verschillen in een bedrijfsbranches alleen maar groter. Het proces van winnen of verliezen speelt zich ook steeds sneller af. Wie niet vernieuwt zal in een rapper tempo tot de afvallers behoren. Ook daarom is goed ondernemerschap weer belangrijker geworden.”

Vertrouwen
“Vorig jaar constateerden we al dat het ondernemersvertrouwen toenam,” zegt Jan Vink, directeur Private Banking Apeldoorn en Zwolle bij Van Lanschot Bankiers. “Inmiddels is ook het consumentenvertrouwen fors gestegen. De bestedingen nemen voor het eerst sinds lange tijd toe. Ondernemers die het grotendeels moeten hebben van binnenlandse bestedingen ontlenen daar hoop aan en zien weer kansen. De woningmarkt biedt eveneens perspectieven. Daar ging het jarenlang slecht, maar dit jaar hebben we ongeveer drie keer zoveel aanvragen gekregen voor hypothecaire financieringen dan in 2015. Terwijl er in ons eigen land dus voldoende zonnige ontwikkelingen zijn, moeten we ons realiseren dat onze economie sterk afhankelijk is van internationale invloeden. We zijn afhankelijk van Duitsland en onze oosterburen zijn weer afhankelijk van China. En hoe pakken de effecten van de Brexit uit?”

Zorgen
Wim Eilander is directeur Private Banking bij ING, Apeldoorn. Hij stelt: “Er zijn drie groepen ondernemers te onderscheiden waar het gaat om innovatie en duurzaamheid. De eerste groep is gaat mee met deze ontwikkelingen. De tweede groep wil wel en de derde groep sluit er de ogen voor. Het valt me op dat er nog de nodige ondernemers zijn die vinden dat hun bedrijf prima functioneert en dat er niets veranderd hoeft te worden. Dat baart me zorgen.”

Internationale bedreigingen
“De groei van de Nederlandse economie bleef een tijdje achter in vergelijking met andere Europese landen,” betoogt hij verder. “Als gevolg – zo werd geconstateerd – van ons pensioenstelsel, de huizenmarkt en overheidsbeleid. Nu blijkt dat we de laatste twee jaren harder groeien dan de rest van Europa. Er zijn wel internationale zorgen. Die gaan over de verkiezing van Trump in Amerika, de situatie in Italië en de Brexit. De positieve verwachtingen in ons land kunnen anders uitpakken met deze ontwikkelingen. De samenwerking binnen de Europese gemeenschap staat onder druk en er komen in diverse landen verkiezingen aan waarbij het sentiment van populisme dreigt. In ons land wijzen de cijfers uit dat het vertrouwen in de economie groeit. Er is sprake van banengroei en minder faillissementen. Dat is allemaal positief. Afhankelijk wat er gebeurt in het buitenland en afhankelijk van mogelijke brandhaarden, verwacht ik in Nederland een nog verder stijgende lijn in 2017.”

Robotisering
Ronald van Wetering: “In de Stedendriehoek liggen de kansen bij de ondernemers die inspelen op de veranderde klantbehoeften. Bij ondernemers die openstaan voor robotisering en big data. Robotisering zorgt er ook voor dat productie die eerder in het buitenland werd verricht weer terugkomt naar Nederland. Daar liggen kansen.

Gerard Bernhards: “Wij voorspellen dat in bepaalde sectoren in deze regio de groei doorzet. Het aantrekken van de huizenmarkt speelt daar een belangrijke rol in. Samen met het gestegen consumentenvertrouwen, Wij voorzien een stijging van de omzet bij retail met 1,5 procent; bij leisure met drie procent; in de bouw met drie procent en in de zakelijke dienstverlening zelfs met 5,5%.”

Ronald van Wetering: “De verwachtingen voor retail mogen er positief uitzien, maar daarin zijn de cijfers van webwinkels ingecalculeerd. Fysieke winkels hebben het over het algemeen moeilijk. Zeker in aanloopstraten in de steden. Automotive is ook een sector die het moeilijk heeft.”

Gerard Bernhards: “In de sector automotive zie je een verschuiving van particuliere verkoop naar lease. De tweedehandshandel gaat nog wel goed. De jongere generatie stelt de aanschaf van een eigen auto uit. Het gaat hen veel meer om het gebruik dan om het bezit. Bedrijven die het delen van mobiliteit als businessmodel hebben, groeien razendsnel.”

Toekomst voor de Stedendriehoek
Jan Vink: “In de regio Stedendriehoek liggen de grootste kansen bij de ondernemingen die kunnen profiteren van de toegenomen bestedingen van de eigen bevolking. Daarnaast is de aandacht voor het toerisme in de regio van belang. Dat behoort bij het dna van ons gebied. Hoe zorgen we ervoor dat ons recreatieve aanbod bij de tijdgeest aan blijft sluiten? We doen er goed aan om te investeren in vakantieparken die beantwoorden aan de hedendaagse wensen. Met de natuurlijke omgeving en de toeristische en culturele voorzieningen onderscheiden we ons van andere regio’s. We hebben een enorme aantrekkingskracht en daar moeten we optimaal gebruik van maken. Tegelijkertijd moeten we ervoor zorgen dat jongere mensen hier willen wonen en werken. Onze uitdaging voor de toekomst ligt bij de vraag hoe we aantrekkelijk blijven voor de jongere generatie.”

Ronald van Wetering: “We benoemen dit gebied als de CleanTech Regio. Dat is wat ons onderscheidt. Het is een krachtig thema en er is veel enthousiasme bij veel partijen om dat thema verder uit te dragen.”

- Advertentie -