ING regio-econoom Henk van den Brink

Ze hadden nog maar net de eed dan wel de belofte afgelegd, ze hadden nog maar net met koning Willem-Alexander op het bordes gestaan of minstens vier van de vele kersverse bewindspersonen uit het kabinet Rutte III waren het over één ding al roerend eens: onze economie groeit.

En gelijk hadden ze. Hebben ze. Want Henk van den Brink, regio-econoom Noord- en Oost-Nederland van het ING Economisch Bureau – dus hij kan het weten – kwam tijdens het Driesteden Business netwerkevenement op 30 oktober in het Sandton IJsselhotel in Deventer tot precies dezelfde conclusie. Hij liet daar, voor een goed gevulde zaal met ondernemers, tijdens een uitgebreide presentatie zijn licht schijnen over de landelijke én regionale economische ontwikkelingen voor 2018.

Vertrouwen hoog
Het verschil tussen het enthousiasme van de vier bewindspersonen en dat van Henk van den Brink? Hij plaatste het niet alleen in een veel breder perspectief, hij zette er ook een paar kanttekeningen bij. Want al is het economisch vertrouwen wereldwijd hoog, hier en daar spelen nog wel een paar op zijn zachtst gezegd onzekere factoren. Hij stipte Noord-Korea aan. En Trump. En ook Rusland. Plus Turkije. Hij stipte Europa aan, meer in het bijzonder de EU. In één adem met de Brexit. En natuurlijk stipte hij het Midden-Oosten aan. Net als, nog heel recent, Spanje en Catalonië. Om overduidelijk te maken dat van één en al stabiliteit als de ideale voedingsbodem voor gestage en vooral bestendige economische groei zeker nog geen sprake was. Laat staan is. Als het daar in de toekomst ooit van komt.

Extra gevoelig
Bij de Brexit bleef Henk van den Brink wat langer hangen. Logisch, want los van het feit dat Nederland met het vertrek van het Verenigd Koninkrijk uit de EU een echte Europese bondgenoot verliest, is ons land in vergelijking met andere EU-landen extra gevoelig voor de Brexit. De gevolgen daarvan zullen wij dan ook zeker gaan voelen. In negatieve zin welteverstaan. In onze handel, op onze financiële markten en waar het gaat om ons investeringsklimaat.

Gelukkig stelde hij daar ook meteen wat positiefs tegenover, namelijk onze sterke concurrentiekracht en het feit dat onze uitvoer een sterkere groei laat zien dan de groei van de wereldhandel.

Niet misse uitdagingen
Dat neemt niet weg dat ze niet mis zijn, de uitdagingen waarvoor Nederland handelsland zich gesteld ziet. Henk van den Brink: “Neem de vergrijzing. Deze zal onherroepelijk leiden tot minder vraag. Neem ook de energietransitie, waardoor meer en meer sprake zal zijn van lokale opwekking van energie. Of neem zaken als 3D printen en robotisering, die ontegenzeggelijk zullen resulteren in meer lokale productie. Over dat 3D printen, als dat de standaard wordt dan, zo wordt hier en daar al voorspeld, wordt in 2060 al de helft van de wereldhandel op die manier geproduceerd. Neem de circulaire economie, waardoor er minder toevoer zal zijn van grondstoffen. Plus, niet te vergeten, de verdere ontwikkeling van internet en met name van platformen daarop. Daardoor zal de rol van groothandel aanzienlijk verkleinen.¨

Gevoelstemperatuur omhoog
En toch, toch zit hij in de lift, de gevoelstemperatuur onder bedrijven. Stond deze in het derde kwartaal van 2015 op +7 voor bedrijven van 5 – 20 werknemers en op +12 voor bedrijven met meer dan 100 werknemers, op het zelfde moment in 2017 was deze gestegen tot respectievelijk +12 en +17. Om te duiden waar we vandaan komen: in het derde kwartaal van 2013 lagen de genoemde waarden op respectievelijk -30 en -19. Met de gevoelstemperatuur onder bedrijven is ook het consumentenvertrouwen gestegen. Dat ligt inmiddels weer op het peil van voor de financiële crisis.

Bovendien neemt de koopkracht toe. Waar het gaat om de arbeidsmarkt: daar is het aantal faillissementen naar beneden gegaan, het aantal banen omhoog en vertoont de werkloosheid een structurele daling. Met de opmerking daarbij dat de arbeidsmarkt krapper wordt.

We staan er heel goed voor
Hoe het ook zij, al met al wordt onze economie over hele linie sterker en sterker. Ter illustratie daarvan: in september 2016 werd een economische groei gemeten van 1,7 procent, in augustus 2017 van 3,3 procent. Tel daarbij op dat de overheidsfinanciën prima op orde zijn en Henk van den Brink kan en mag maar één conclusie trekken: we staan er als land economisch gezien heel goed voor.

Goed, als land, landelijk dus. Maar is dat hosannaverhaal één op één door te trekken naar de regio, meer in het bijzonder naar de Stedendriehoek, het gebied dus tussen Deventer, Apeldoorn en Zutphen? Henk van den Brink daarover: “Of we het zo specifiek begrensd kunnen benoemen, dat betwijfel ik, maar ik weet wel zeker dat als we naar Oost-Nederland als geheel kijken de economische groei daar gelijke tred houdt met de landelijke ontwikkeling. En dat ook de banenmotor daar weer op gang komt.”

Trager herstel arbeidsmarkt
Nog iets meer inzoomend, kijkend naar Zuidwest-Overijssel (met daarin Deventer), dan laten de cijfers voor 2017 een economische groei van 3,5 procent zien. En een arbeidsmarkt die zich trager herstelt dan het landelijke gemiddelde. Waar het gaat om de Veluwe (met onder meer Apeldoorn), dan zien we daar voor dit jaar een economische groei van 3,4 procent. In combinatie met een werkloosheid onder het landelijk gemiddelde. Behalve dan in Apeldoorn, want daar ligt de werkloosheid volgens cijfers uit 2016 met 6 procent iets boven het landelijk gemiddelde.

Bij de Achterhoek is het van hetzelfde laken een pak. Ook daar dus, met een plus over 2017 van 3,1 procent, de economische groei in lijn met het landelijke gemiddelde. Met als belangrijkste groeipijler de industrie. Tegelijk blijft ook hier de arbeidsmarkt achter bij het landelijke beeld.

Over grenzen heen kijken
Zo positief als hij zijn presentatie begon, zo positief sloot hij hem ook af, Henk van den Brink: ¨De Stedendriehoek staat er goed voor. De toekomst ziet er zonnig uit. Op één voorwaarde: dat de regio over zijn eigen grenzen heen kijkt. Sterker nog, er zullen concreet verbindingen moeten worden gelegd. Met Brabant bijvoorbeeld, meer in het bijzonder Brainport Eindhoven. En zeker ook richting Zwolle. Want hoe meer, hoe sterker de verbinding met andere regio´s, hoe sterker de Stedendriehoek!¨

Het verhaal achter de cijfers
Praten we onszelf niet teveel optimisme aan? Praten we elkaar niet te makkelijk na? Op het gevaar af dat we er met zijn allen een bubbel van maken, van de huidige rooskleurige economische verwachtingen en vooruitzichten?

Dat waren al tijdens en zeker na de presentatie toch wel de geluiden die rondgingen onder de toehoorders (23 heren en 2 dames).

Voor Marc Wissink, accountmanager bij reclameadviesbureau Zeylmaker & Partners in Deventer, was het zijn eerste kennismaking met het netwerk Driesteden Business: ¨De mensen, de locatie, de ambiance, het eten… Allemaal prima in orde. Net als de presentatie. Al waren het wel veel grafieken en globale cijfers. En daardoor vooral algemene kennis en inzichten. Ik had graag meer het verhaal achter de cijfers gehoord. Meer regionaal georiënteerd ook. Dan had ik concreet ook meer kunnen doen met de presentatie.¨

Kleine beroepsgroep
Ernst Wiggers, gerechtsdeurwaarder bij Wiggers Van Meggelen Gerechtsdeurwaarders in Zutphen, sluit zich daar graag bij aan: ¨Hoe duidelijk en begrijpelijk ook en hoe rustig de presentatie ook werd gegeven, hoe interessant ook het verhaal, het waren inderdaad wel veel sheets en grafieken. Natuurlijk, de cijfers kwamen mij bekend voor, maar ze waren dermate algemeen dat ze niet echt concreet terug te voeren waren op een kleine beroepsgroep als de onze. Gerechtsdeurwaarders zijn toch een bijzondere tak binnen de financieel juridische dienstverlening. Brede economische cijfers zijn vaak niet zomaar op ons van toepassing. Hoe ik de avond als geheel heb ervaren? Als bijzonder geslaagd. Organisator en gastheer Pieter van de Mosselaar is een uitstekende verbinder en het gezelschap, het eten en de locatie… Het was allemaal af!¨

Lange termijn doelstellingen
Wat Arne van de Graaff, financieel adviseur en algemeen directeur bij Postma Van de Graaff verzekeringen en hypotheken in Deventer vooral heeft opgestoken van de presentatie: dat hij als ondernemer in de financiële dienstverlening nog scherper moet kijken naar zijn lange termijn doelstellingen en nog meer moet focussen op doelgroepen. “Neem de 65-plussers: ik wist natuurlijk dat die groep de aankomende jaren extreem hard gaat stijgen, maar om het dan weer voorgespiegeld te krijgen in overduidelijke statistieken, ja, dat is toch even wat anders.”

Hypotheekcrisis 2.0
“Wat voor mij ook relevant was, was het stijgende tekort aan koophuizen en de oplopende huizenprijzen. Waardoor vooral starters op de woningmarkt bijna onmogelijk nog een huis kunnen kopen. Natuurlijk, de huidige lage marktrente biedt voor deze doelgroep nu nog wel mogelijkheden, maar denk je eens in wat voor problemen er kunnen ontstaan als de rentevaste periode van de hypotheken van vooral starters na zeg 10 jaar afloopt en de marktrente weer flink gestegen is… Ik noem het maar hypotheekcrisis 2.0. Dus aan iedereen die een hypotheek heeft, of gaat afsluiten, laat je goed adviseren voor de lange termijn en staar je niet blind op de lage rente of op dat huis van je dromen!”

- Advertentie -